Bilgisayarın Başlangıç Hızını Artırmak

Kısa cevap: Bilgisayar yavaş başlıyorsa ilk yapılacak şey, Windows ile birlikte otomatik açılan programları kapatmaktır. Görev Yöneticisi'ni açıp "Başlangıç" sekmesinden ihtiyacınız olmayan uygulamaları devre dışı bırakmak, çoğu makinede açılış süresini gözle görülür biçimde kısaltır. Ardından geçici dosyaları temizlemek, disk sağlığını kontrol etmek ve gerekiyorsa hızlı başlatma ayarını gözden geçirmek işi tamamlar. Tüm bu adımlar ücretsiz araçlarla, program kurmadan yapılabilir.

Bilgisayar neden zamanla daha yavaş açılmaya başlar?

Yeni kurulmuş bir sistemde açılışta yalnızca birkaç servis çalışır. Zaman geçtikçe kurduğunuz her program kendini "ben de açılışta başlayayım" listesine ekler: mesajlaşma uygulamaları, bulut senkronizasyon araçları, yazıcı yardımcı programları, oyun platformları, güncelleme kontrolcüleri. Bunların hepsi masaüstünü gördüğünüz anda arka planda diske ve işlemciye yükleniyor. Yani sorun genellikle bilgisayarın "eskimesi" değil, açılışta yapılacak iş listesinin uzamasıdır.

İkinci büyük etken depolama tipidir. Klasik sabit disk (HDD) kullanan bir makinede aynı anda onlarca dosya okunmaya çalışıldığında kafa sürekli konum değiştirir ve bekleme süresi katlanır. Aynı sistem SSD'de çok daha toleranslıdır. Yine de SSD'li bir bilgisayarda bile açılış bir dakikayı aşıyorsa, mutlaka temizlenecek bir şeyler var demektir.

Başlangıç programlarını nasıl doğru şekilde kapatırım?

En güvenli yol Görev Yöneticisi'dir, çünkü hiçbir şey silinmez, sadece otomatik başlatma iptal edilir. Programı yine elle açabilirsiniz.

1. Ctrl + Shift + Esc tuşlarına birlikte basın.
2. Pencere küçük görünüyorsa "Diğer ayrıntılar" bağlantısına tıklayın.
3. Başlangıç (Startup) sekmesine geçin.
4. "Başlangıç etkisi" sütununa göre sıralayın; Yüksek yazanlar en çok gecikmeye yol açanlardır.
5. Tanıdığınız ve açılışta gerekmeyen bir öğeye sağ tıklayıp Devre dışı bırak seçin.

Neyi kapatabilirim, neye dokunmamalıyım? Genel kural: adını tanımıyorsanız önce araştırın. Kapatmakta rahat olabileceğiniz tipik örnekler; müzik ve video oynatıcıları, oyun mağazaları, ofis paketlerinin hızlı başlatıcıları, üretici marka "yardımcı" panelleri, mesajlaşma uygulamaları. Devre dışı bırakmamanız gerekenler ise antivirüs yazılımınız, dokunmatik yüzey veya klavye sürücüsü araçları ve ses kartı yöneticisidir. Bulut depolama araçlarını kapatırsanız dosyalar siz programı açana kadar eşitlenmez; bulut kullanımınız yoğunsa açık bırakmak daha mantıklıdır.

Görev Yöneticisi'nde görünmeyen gizli başlatıcılar

Bazı öğeler zamanlanmış görev veya servis olarak çalışır. Windows arama kutusuna Görev Zamanlayıcısı yazıp açın; "Görev Zamanlayıcısı Kitaplığı" altında oturum açılışında tetiklenen görevleri görebilirsiniz. Ayrıca Win + R ile msconfig yazıp Hizmetler sekmesinde "Tüm Microsoft hizmetlerini gizle" kutusunu işaretlerseniz, sadece üçüncü taraf hizmetler listelenir. Burada silme yapmayın, yalnızca gerçekten kullanmadığınız bir programın hizmetini işaretini kaldırarak deneyin ve etkisini ölçün.

Sistem dosyalarını temizlemek gerçekten fark yaratır mı?

Açılış süresine doğrudan etkisi başlangıç programları kadar büyük değildir, ama diski dolu bir bilgisayarda Windows sayfa dosyası ve önbellek için yer bulamaz; bu da her aşamayı yavaşlatır. Sistem diskinde en az yüzde 10-15 boş alan bırakmayı hedefleyin.

• Disk Temizleme: Arama kutusuna "Disk Temizleme" yazın, C: sürücüsünü seçin, sonra "Sistem dosyalarını temizle" düğmesine basın. Eski güncelleme kalıntıları ve teslim edilmiş yükleme dosyaları burada çıkar.
• Depolama Duyarlığı: Ayarlar > Sistem > Depolama yolunda geçici dosyaları ve boşaltılmamış Geri Dönüşüm Kutusu'nu otomatik silecek şekilde ayarlayabilirsiniz.
• %temp% klasörü: Win + R ile %temp% yazıp açın, içeriği seçip silin. Silinemeyen dosyaları atlayın, kullanımda oldukları içindir.
• Sistem dosyası onarımı: Yönetici olarak Komut İstemi açıp sfc /scannow komutunu çalıştırın. Bozuk sistem dosyaları açılışta takılmalara neden olabilir.

Hızlı başlatma ve uyku ayarları

Windows'un "Hızlı başlatma" özelliği, kapatma sırasında çekirdeği diske yazıp açılışta geri yükler. Çoğu bilgisayarda faydalıdır. Ancak açılışta donma, siyah ekran veya USB aygıtlarının tanınmaması gibi tuhaflıklar yaşıyorsanız Denetim Masası > Güç Seçenekleri > "Güç düğmelerinin yapacaklarını seçin" bölümünden bu seçeneği kapatıp karşılaştırma yapın. Ayrıca bilgisayarı her seferinde kapatmak yerine uyku moduna almak, günlük kullanımda beklemeyi neredeyse sıfıra indirir.

Donanım tarafında ne kontrol edilmeli?